Numer 2(236)    Luty 2005Numer 2(236)    Luty 2005
fot.Eliza Radzikowska
Przy Cyryla i Metodego
Michał Bołtryk
Podczas uroczystości imieninowych metropolita Sawa przekazał gościom radosną nowinę: - Cerkiew odzyskała budynek przy ulicy św. św. Cyryla i Metodego w Warszawie. Obecnie w budynku mieści się Komenda Rejonowa Policji. Negocjacjom w Komisji Regulacyjnej do spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego ze strony Cerkwi przewodniczył arcybiskup Jeremiasz. - Ugodę - mówił władyka - podpisaliśmy 22 grudnia 2004 roku. Stało się to dzięki temu, że władyka Abel zgodził się na przekazanie nieruchomości w Wirowie za inną nieruchomość, a cały nasz Kościół wyraził zgodę na przekazanie nieruchomości położonej przy ulicy 11 Listopada 18a Miastu Stołecznemu Warszawie i Skarbowi Państwa w ramach wyrównania za gmach przy ulicy Cyryla i Metodego 4.
   
   O to paragraf pierwszy ugody zawartej 22 grudnia przed Komisją Regulacyjną: "Przenosi się nieodpłatnie na rzecz Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego jako całości (metropolii) własność nieruchomości położonej w Mieście Stołecznym Warszawie przy ulicy Cyryla i Metodego 4, województwa mazowieckiego, stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 2, o powierzchni 0,2223 ha, obręb 4-15-03, dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa prowadzi księgę wieczystą KW nr 350718, zabudowaną czterokondygnacyjnym budynkiem biurowym, użytkowanym przez Komendę Rejonową Policji VI w Warszawie, w zamian za:
   1) nieruchomość położoną w Wirowie, gmina Jabłonna Lacka, powiat sokołowski, województwo mazowieckie, oznaczoną jako działka ewidencyjna nr 155, o powierzchni 5,2000 ha, KW nr 31233, stanowiącą własność Powiatu Sokołowskiego,
   2) nieruchomość położoną w Warszawie, przy ulicy 11 Listopada 18a, objętą Hip. 4111-Praga, o powierzchni 424,72 m2, oznaczoną jako działka ewidencyjna nr 55, obręb 4-13-04, KW nr 76309, stanowiącą własność Miasta Stołecznego Warszawy i jako działka ewidencyjna nr 56, obręb 4-13-04, stanowiącą własność Skarbu Państwa".
   Budynek przy ulicy Cyryla i Metodego 4 nasza Cerkiew chciała odzyskać od chwili jego utraty, czyli od 1944 roku, gdy gmach zajął Urząd Bezpieczeństwa. budynek przy ulicy Cyryla i Metodego
   Gmach został wybudowany w latach 1927-1928 jako internat dla studentów teologii prawosławnej Uniwersytetu Warszawskiego. Wiadomo, że w internacie istniała cerkiew św. Mikołaja. W budynku miało swoją siedzibę Bractwo Teologów Prawosławnych, którego opiekunem był metropolita Dionizy .
   O specjalnym znaczeniu tego internatu świadczy uregulowanie jego sytuacji w dokumencie o specjalnej randze - art. 43 dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 18 listopada 1938 roku o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.
   W gmachu doszło także do tragicznego zdarzenia. 1 sierpnia 1944 r., w pierwszym dniu Powstania Warszawskiego, schroniło się tu kilkunastu studentów Prawosławnego Seminarium Duchownego i pracownicy internatu. Wieczorem zostali przez Niemców rozstrzelani. Temu tragicznemu wydarzeniu poświęcona jest tablica pamiątkowa umieszczona przy ogrodzeniu od ulicy Cyryla i Metodego.
   W 1944 roku gmach dawnego internatu zajął Urząd Bezpieczeństwa. Od tej chwili budynek służył jako siedziba tej instytucji, potem jako siedziba milicji obywatelskiej, a od 1990 roku Policji.
   Cerkiew wielokrotnie w minionych latach zwracała się o zwrot gmachu.
   Na początku lat 70. władze państwowe rozważały nawet zwrot Kościołowi prawosławnemu połowy budynku, jednak projekt nie doczekał się finalizacji. Ówczesne władze wymusiły na metropolicie Bazylim akt zrzeczenia się dalszych roszczeń do internatu.
   - Nieruchomość przy ulicy 11 Listopada 18a - jak nas poinformował władyka Jeremiasz - to kamienica kupiona w latach 30. za składki emerytalne księży. Po wojnie kamienica została przejęta przez miasto i zasiedlona. Tak jest i dziś.
   Wirów to osobna i wielka historia. Według podania już w XIV wieku stała tu prawosławna cerkiew. Istnieje dokument z 1524 roku o cerkwi w Wirowie. A w 1712 roku starosta ziemi nurskiej Jan Godlewski ufundował i uposażył świątynię ku czci Jana Chrzciciela. W czasach unii rugowano stąd prawosławie. Lepsze czasy nastały po 1875 roku, po zjednoczeniu z Cerkwią resztek unitów w Imperium Rosyjskim. Wirów stał się znany od 1894 roku i rozkwitał aż do 1915.
   W 1893 roku arcybiskup warszawsko-chełmski Flawian zadecydował, że w Wirowie powstanie żeński monaster. Jesienią 1894 roku przybyła do Wirowa z Leśnej mniszka Anna z dziesięcioma posłusznicami. Mniszki w Wirowie pracowały na rzecz wszystkich okolicznych mieszkańców, bez względu na pochodzenie narodowe i wyznawaną religię. O działalności matuszki Anny mówiono w Warszawie, Moskwie, Petersburgu. Jan Kronsztadzki przysyłał pieniądze do Wirowa jako ofiarę. Monaster rozrastał się. Z czasem żyło tu dwieście mniszek, prawie pięćset dzieci uczyło się i wychowywało, a pięćdziesięciu starców i kalek znalazło przytułek. W monasterze wzniesiono trzy cerkwie i jedną w sąsiedniej wsi Mołżew, a także szkołę, sierociniec, szpital, aptekę, dom starców, fermę mleczarską i budynki gospodarcze. Do monasteru ciągnęły tłumy pielgrzymów na główne monasterskie uroczystości Siedmiu Męczenników Machabejskich.
   W 1915 roku monaster wirowski został ewakuowany do Rosji i prawosławne mniszki nigdy tu nie powróciły. Po 1918 roku państwo przekazało teren Kościołowi rzymskokatolickiemu, który utworzył tu parafię św. Antoniego Padewskiego.
   "A sam monaster stoi jak niemy świadek przeszłości" - pisze Marko Poleszuk w reportażu "Wirów. Schody donikąd..." (Nad Buhom i Narwoju 4/2004). "Murowane budynki zajmuje państwowy zakład opiekujący się nieuleczalnie chorymi, cerkiew przyszkolna nie istnieje, dawna cerkiew Zbawiciela wróciła do roli kościoła, a z ruin cerkwi św. Serafina ksiądz proboszcz zbudował sobie plebanię. W półokrągłej części dawnego ołtarza jest teraz salonik".
   Budynek przy ulicy Cyryla i Metodego 4 w Warszawie obecnie, w ramach ugody, metropolia użycza Komendzie Stołecznej Policji. Tak będzie nie dłużej niż cztery lata od dnia podpisania ugody.
   Jest też dodatkowy punkt ugody. Mówi on o tym, że część budynku o powierzchni 670,70 m2, stanowiąca zachodnie skrzydło budynku i bezpośrednio przylegająca do zabudowań administracyjnych metropolii, Komenda Stołeczna Policji przekaże Cerkwi do 30 czerwca 2005 roku. W skład tej części wchodzą pomieszczenia o powierzchni: na parterze 162,10 m2, pierwsze piętro - 155 m2, drugie 176,80 m2 i trzecie - 176,80 m2.
   Cała nieruchomość przy ulicy Cyryla i Metodego jest zabudowana budynkiem czterokondygnacyjnym, podpiwniczonym, o całkowitej powierzchni 3688 m2 i kubaturze 14 290 m3 oraz boksami garażowymi wybudowanymi w 1972 roku.
   
   fot. autor
   

Twoja opinia


imię:
email:
komentarz
wpisz tekst z obrazka: token